Tijdens de sessie namen we de deelnemers mee in het verschil tussen lineair en circulair denken en de rol van de R-ladder als concreet handelingsperspectief. De kernboodschap: behoud waarde zo hoog mogelijk in de keten en voorkom dat afval ontstaat.

Daarnaast besteedden we aandacht aan hoe keuzes daadwerkelijk tot stand komen. Duurzaam inkopen is niet alleen een technische of inhoudelijke opgave, maar ook een gedragsvraagstuk. Heldere kaders en een duidelijke ambitie – zoals Zero Waste – helpen om betere, consistentere en toekomstbestendige keuzes te maken.

Van ambitie naar praktijk betekent dat organisaties eerst strategisch richting geven, deze vertalen naar concrete circulaire criteria en gunningsafwegingen in projecten, en dit vervolgens operationeel borgen in contractmanagement, monitoring en samenwerking met de markt, zodat duurzaam inkopen daadwerkelijk onderdeel wordt van het dagelijks handelen.

We startten met de bredere duurzaamheidscontext: druk op ecosystemen, klimaatverandering en de verantwoordelijkheid van publieke organisaties om het goede voorbeeld te geven. De vraag “Waarom juist nu?” stond centraal, evenals de rol van wet- en regelgeving, landelijke agenda’s en ketenverantwoordelijkheid. Deelnemers brachten hun eigen dilemma’s in, zoals:

• Wat mag juridisch wel en niet?
• Hoe formuleer je toetsbare eisen en gunningscriteria?
• Welke tools helpen bij objectieve keuzes?
• Wat is precies mijn rol als inkoper?

Inzicht en handelingsperspectief

Naast inhoudelijke kaders besteedden we aandacht aan besluitvorming en gedrag: hoe maken mensen keuzes en waarom helpt een helder afwegingskader bij duurzaam inkopen? Door bewust richting te geven, voorkom je dat duurzaamheid een losse ambitie blijft en wordt het een integraal onderdeel van het proces.

Van ambitie naar praktijk betekent dat organisaties duidelijke beleidskaders formuleren (bijvoorbeeld op klimaat, milieu, circulariteit en mens), deze vertalen naar concrete eisen en wensen in aanbestedingen, en dit operationeel borgen via overdracht, monitoring en samenwerking met interne en externe partners.

Aan de hand van een praktijkcasus rond de aanbesteding van koffie, thee en koffieautomaten onderzochten deelnemers hoe zij als inkoper kunnen sturen op CO₂-reductie, leefbaar loon, circulariteit, terugname van apparatuur en social return, zonder de uitvoerbaarheid uit het oog te verliezen.

Het beantwoorden van deze vraag start met een hotspotanalyse circulariteit. Met deze analyse brengen we in beeld waar binnen de organisatie het grootste grondstoffengebruik te verwachten is, en welke onderdelen daarom het meest geschikt zijn als startpunt voor verdere verdieping. Als vertrekpunt gebruiken we het uitgavenoverzicht en de inkoopcategorieën van VRR. Het uitgangspunt is dat alle materiaalstromen - zowel inkomend als uitgaand - in de meeste gevallen te herleiden zijn tot financiële transacties met externe partijen. Zowel producten (zoals de aanschaf van speciale voertuigen) als diensten (zoals afvalverwerking) zijn terug te vinden in de grootboekrekeningen.

Door de omvang van de uitgaven per inkoopcategorie te analyseren, en per categorie een inschatting te maken van de bijbehorende materiaalintensiteit, ontstaat een eerste, globaal beeld van welke inkoopcategorieën - en daarmee indirect welke operationele processen - materieel relevant zijn vanuit het perspectief van grondstoffengebruik en circulariteit. Daarmee maakte deze aanpak een duidelijke scheiding mogelijk tussen relevante en minder relevante materiaalstromen en welke processen en grondstofstromen ertoe doen voor de VRR.

Banner: Eigen afbeelding.

We richtten de scan op de grootste stromen in de waardeketen, zoals productie en techniek, logistiek en dienstreizen. De opzet sluit aan bij eerdere metingen, zodat uitkomsten goed te duiden blijven over tijd. Dit seizoen breidden we de scope gericht uit met print- en drukwerk (marketing) en bloemen, zodat ook deze categorieën zichtbaar zijn in het totaalbeeld.

Samen met NDT verzamelden we de beschikbare data en vertaalden die naar CO₂-equivalenten volgens de principes van het Greenhouse Gas Protocol.

Het begeleiden van een ketensamenwerking, daar zijn we goed in. Tijdens de kick-off kwamen experts uit de sector, namens ongeveer 30 bedrijven, samen. Om een ketensamenwerking te laten werken, is het van belang dat alle neuzen dezelfde kant op staan. Het doel werd aangescherpt en werkgroepen werden verdeeld. Deelnemers konden zichzelf in delen in een van de volgende werkgroepen:

• Algemene principes
• Klimaatinstallaties
• Elektra- en communicatie-installaties
• Sanitaire installaties

Voor de inhoudelijke ontwikkeling van het PvE kwamen de werkgroepleden twee keer bij elkaar voor een interactieve sessie waarin circulaire eisen per installatie-onderdeel geformuleerd werden. De medewerking van al deze experts leidt tot scherpe en constructieve discussies waar het eindresultaat beter van wordt. Na deze werksessies zijn de uitkomsten bekeken door de Expertgroep Circulaire Installaties van TVVL en de beleidscommissie circulariteit van Techniek Nederland. Een extra scherpe blik om tot het gewenste resultaat te komen.

Het traject bestond uit vier onderdelen:

1. Analysefase
   Een deskresearch in combinatie met interviews met medewerkers vanuit diverse disciplines brachten we de huidige situatie en bestaande initiatieven in kaart. Zo kregen we inzicht in waar versnelling nodig is en waar kansen liggen om duurzaamheid organisatiebreed te versterken.
2. Werving duurzaamheidscoördinator
   PHI Factory ondersteunde het ASz bij het opstellen van het profiel en het voeren van de werving en selectie voor een tweede duurzaamheidscoördinator, met focus op het niet-technische domein.
3. Ambitiesessie met bestuur en managementteam
   Tijdens een interactieve sessie met de raad van bestuur en het MT werkten we gezamenlijk aan het formuleren van de ‘stip op de horizon’. Zo ontstond er niet alleen een duidelijke koers, maar ook breed draagvlak binnen de organisatie.
4. Ontwikkelen van het visie- en ambitiedocument
   Tot slot vertaalden we de input naar een helder document waarin de duurzame ambitie van het ASz stevig staat. De ambitie: ‘In 2030 opereert het Albert Schweitzer Ziekenhuis in de voorhoede van het peloton aan duurzame zorgorganisaties, met uitvoerbare en meetbare impact op onze strategische pijlers: gezonde patiënt, gezonde professional, gezonde organisatie en gezonde omgeving.’

De volgende stap is dan ook deze ambitie vorm te geven in de praktijk, om echt die stap naar directe impact te maken.

We ontwikkelden de gids als co-creatie met de hele keten: boeren, cateraars, inkopers, beleidsadviseurs en marktexperts. Vanuit praktijkervaring en inkooprealiteit werkten we het volledige inkoopproces uit in drie overzichtelijke fases:

1. Organisatiefase
2. Projectfase
3. Uitvoeringsfase

Elke fase bevat checklists, stappenplannen, valkuilen, succesfactoren en praktijkcasussen die laten zien hoe het in de praktijk werkt.

In een ambitiesessie met de stuurgroep (waaronder het MT) van het VGM zijn de duurzaamheidsambities en -thema’s voor 2030 geformuleerd. Dit komt samen in het ambitiedocument met het waardenwiel. In het waardenwiel staan de gekozen duurzaamheidsthema’s visueel weergegeven met per thema de bijbehorende (meet)indicatoren in één overzicht. Ook is advies geleverd op het duurzaamheidsbeleid van het VGM. Het waardenwiel biedt op deze manier een stevig fundament om (duurzame) keuzes en beleid te bepalen.

Vervolgens hebben we per programma (zeven in totaal) een concretiseersessie georganiseerd. Hierin hebben we de betrokken medewerkers uitgedaagd en geactiveerd om bij te dragen aan de transitie. Per sessie hebben we met elkaar kansen gedefinieerd en de aanpak bepaald. En vooral de vraag beantwoord; hoe vertaalt de ambitie zich voor mij en mijn afdeling in de praktijk? De uitkomsten van deze sessies zijn vertaald naar pragmatische actieplannen. Per programma voeren de verschillende programmamanagers momenteel hun concrete actieplannen uit.

Hierbij werden ze ondersteund door een adviseur vanuit PHI Factory. Als interim Coördinator Duurzaamheid werkte onze adviseur een dag per week op locatie om de programma’s van de grond te krijgen. Hieronder valt onder andere: voortgangsgesprekken met de programmamanagers, het voorzitten van de kwartaaloverleggen, overleggen met de stuurgroep over de overkoepelende voortgang, aanhaken van interne communicatie en per programma kijken wat (praktisch) nodig is om verder te verduurzamen.

Daarnaast hebben we als PHI Factory een duurzaamheidsdashboard ontwikkeld, waarin verschillende kwalitatieve en kwantitatieve data over duurzaamheid bij VGM wordt weergegeven. Tegelijkertijd hebben we een CO₂ meting en grondstofstromenanalyse uitgevoerd van de gehele organisatie. Op deze manier pakken we verduurzaming integraal aan en kan het VGM sturen waar nodig. En meten we de voortgang. Zo wordt duurzaamheid echt onderdeel van ieders dagelijkse werkzaamheden.

Het traject bestond uit 3 onderdelen.

1. Formuleren van de uitvraag aan de markt:
   PHI begeleidde het opstellen van een heldere en ambitieuze uitvraag voor de duurzame invulling van de fit-out. Dit is onder andere gebeurd door het uitzetten van een RfP voor de fit-out.
2. Selectie en contracteren van een leverancier:
   We ondersteunden ING CREFS bij het selecteren van een uitvoerende partij die aantoonbaar kon bijdragen aan de bredere gestelde duurzaamheidseisen uit onderdeel 1.
3. Optimalisatie van het ontwerp:
   In samenwerking met de geselecteerde leverancier en ING CREFS hebben we het ontwerp verder geoptimaliseerd om de duurzaamheidsprestaties te verbeteren, met specifieke aandacht voor de Planetary Health-doelstellingen van ING CREFS. We hebben de aannemer en ING CREFS ondersteund door diverse materiaalanalyses uit te voeren.

Het traject bestaat uit vier onderdelen:

1. Analyse huidige situatie
   Met deskresearch en interviews met sleutelfiguren binnen Aeres brengen we de huidige situatie, het speelveld en lopende initiatieven in kaart. Daarnaast analyseren we de spend en aanbestedingskalender om inzicht te krijgen in waar de grootste duurzaamheidskansen liggen.
2. MVOI-ambitiesessie
   Tijdens een interactieve sessie vertalen we de duurzaamheidsambities van Aeres naar concrete inkoopambities en -thema’s. We bepalen samen de ‘WHY’ van duurzaam inkopen, het definitiekader en de prioritaire thema’s voor het MVOI Actieplan, met oog voor draagvlak binnen de organisatie.
3. Concretiseren van ambities
   We werken de gekozen thema’s uit tot toepasbare inkoopdoelstellingen, met praktische handvatten en voorbeelden om deze te integreren in de dagelijkse praktijk. Samen met het inkoopteam stellen we per duurzaamheidsthema concrete acties op die bijdragen aan het behalen van de doelstellingen. Daarnaast bepalen we de governance en communicatiestructuur om het inkoopbeleid in de organisatie te verankeren.
4. Afwegingskadersessie
   Tijdens de afwegingskadersessie gaan we aan de slag met het afwegingskader. Voor iedere aankomende aanbesteding beoordelen we de impact op de duurzaamheidsthema’s én de mate waarin Aeres invloed kan uitoefenen om hiermee verschil te maken. Op basis van de scores krijgt elke aanbesteding een plek in de matrix, waarin we categoriseren op goud, zilver of brons, met bijbehorende afspraken over het aanbestedingsproces.
5. MVOI Actieplan en visual
   Alle input uit voorgaande stappen vertalen we naar een concreet en pragmatisch actieplan, inclusief prioritering, kernactiviteiten, benodigde middelen en borgingstructuur. Een ondersteunende visual maakt in één oogopslag helder hoe Aeres haar duurzame inkoopambitie gaat realiseren.

PHI Factory bouwt voort op haar eerdere onderzoek voor Rever, waarin de CO₂-uitstoot van de levensduur verlengende acties voor drie meubelstukken is berekend. Op basis van deze data en een EPD-studie breiden we de berekening uit naar twee extra meubelstukken, zodat alle relevante productgroepen binnen het assortiment van Rever vertegenwoordigd zijn en de daadwerkelijke CO₂-uitstoot beter benaderd wordt. De berekening is deels aangevuld met EPD-studies (Environmental Product Declarations); een gestandaardiseerde methode om de milieuprestaties van producten inzichtelijk te maken. Deze gegevens, aangevuld door berekeningen voor transportafstanden en brandstoftypes, vormen de basis voor de rekentool.

Vervolgens ontwikkelen we een rekentool in de Rever-huisstijl die automatisch de CO₂-uitstoot én maatschappelijke kostenbesparing berekent. De maatschappelijke kostenbesparing wordt uitgedrukt in de zogeheten Milieukostenindicator (MKI), die laat zien welke verborgen maatschappelijke kosten, zoals milieuschade en gezondheidsimpact, worden vermeden door circulaire keuzes te maken.

De resultaten presenteren we overzichtelijk in grafieken en tabellen. Deze zijn met één klik te exporteren. Na een testronde met het Rever-team optimaliseren we de tool, zodat deze klaar is voor gebruik in projecten.

Tijdens een interactieve workshop begeleidde PHI Factory de relevante stakeholders, waaronder het volledige inkoopteam van TiU. Centraal in deze sessie stond het toepassen van het Afwegingskader: een hands-on analysetool die inzicht geeft in de vraag welke productgroepen de meeste potentie hebben om duurzaam in te kopen.

Tijdens de workshop werkten we samen aan:

• Analyse van de huidige situatie: We startten met een verkenning van het huidige inkoopbeleid, de aanbestedingskalender en de spend. Deze analyse vormde de basis voor identificatie van de verduurzamingskansen.
• Indeling op thema's: Op basis van de analyse categoriseerden we aanbestedingen binnen relevante thema's.
• Prioriteren met het Afwegingskader: Door gezamenlijk passende indicatoren te bepalen kreeg iedere aanbesteding een plek binnen de categorieën goud, zilver of brons. Deze categorisering hangt af van het impactpotentieel en de beïnvloedbaarheid.
• Borging van besluitvorming: We sloten de workshop af met de vragen hoe je deze methode kan inzetten binnen bedrijfsvoering, en hoe dit als leidraad kan dienen.

Collega Thebe startte op interimbasis als projectmanager ESG. Tegelijkertijd voerde het Calculator-team een CO₂-deepdive uit naar de uitstoot van facility services zoals laundry, waste, linnen, supply en cleaning. Hiervoor verzamelden we data bij een breed scala aan leveranciers waarmee HFC samenwerkt. Op die manier brachten we in kaart waar in de keten de grootste CO₂-impact ontstaat.

Met behulp van de Impact-Influence Matrix bepaalden we samen met HFC welke ESG-thema's prioriteit moesten krijgen. Op basis hiervan zijn meetbare doelen en concrete acties geformuleerd.

Tijdens de sessie staat centraal: het onderzoeken van kansen om het inkoopbeleid van de VRU te verduurzamen. We reiken praktische handvatten aan waarmee de klant direct aan de slag kan om duurzaamheid in inkoopprocessen te integreren.

In de training kijken we naar de huidige situatie, waaronder het Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) actieplan van de VRU, de bestaande ambities en de belangrijkste duurzaamheidsdoelen. Vervolgens analyseren we de gewenste situatie. Want duurzaam inkopen: hoe doe je dat? We bespreken hoe iedereen vanuit zijn of haar rol binnen de VRU kan bijdragen aan het succes van duurzaam inkopen en welke concrete acties zij zelf kunnen ondernemen.

Met de CO₂-organisatiescan brengen we voor een aantal vestigingen de CO₂-uitstoot in kaart van energie en water, afval, warme dranken, catering en post. De bibliotheek verzamelt deze benodigde data zelf, met ondersteuning van een duidelijke invulsheet van PHI.

Een belangrijk onderdeel van deze scan is het actualiseren van kengetallen op basis van recentere bronnen. Hierdoor is de meting nauwkeuriger én beter onderbouwd. Om trends correct goed te kunnen duiden, voeren we een zogenaamde re-baselining uit: eerdere metingen herrekenen we met de nieuwe factoren, in lijn met het Greenhouse Gas Protocol. Zo zijn verschillen tussen jaren toe te schrijven aan veranderingen in gedrag of beleid, en niet aan aangepaste rekenmethodes.

Na de analyse presenteren we de resultaten op een visuele en overzichtelijke manier in een factsheet, volgens het format van voorgaande jaren. Daarnaast geven we advies over mogelijke vervolgstappen voor verdere CO₂-reductie. Voor Bibliotheek Rotterdam ligt de focus daarbij vooral op energieverbruik.

De PHI Accelerator is een interactief, online leerplatform dat door middel van quizvragen, acties, polls en shares deelnemers meeneemt in de wereld van circulariteit. De bestaande PHI Accelerator bevat al een hoop bruikbare informatie over afvalmanagement. Om de inhoud van het leerplatform zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de diensten van Milieu Service Nederland, pasten we bestaande content aan en voegden we nieuwe vragen en acties toe.

Nadat de Zero Waste Game ontwikkeld was, begeleidden we gedurende vier weken het proces waarin deelnemers van MSN actief met en tegen elkaar aan de slag gingen om de afvalexpert van de organisatie te worden. We organiseerden een fysieke kick-off sessie om het enthousiasme aan te wakkeren. In de online slotsessie maakten we de hoofdprijs-winnaars bekend en deelden we de leukste bijdrages op het platform.

De Zero Waste Game daagt uit, inspireert en activeert! Deelnemers leren veel door middel van o.a. video’s en andere bronnen, ze gaan zelf aan de slag met kleine en grote acties waarin ze hun kennis in de praktijk kunnen brengen. Ten slotte maakt de community het mogelijk om met elkaar ervaringen te delen. Samen leren we beter en meer!

Als PHI Factory zijn we sterk in kwantitatieve analyses. We doen echter steeds vaker ook kwalitatieve analyses. Dit geldt ook voor Vattenfall RE&FM. Om een RE&FM Roadmap 2040 goed te kunnen beoordelen, ontwikkelen we een evaluatiemodel. We stellen verschillende vragen op die tijdens de deskresearch worden gebruikt om de haalbaarheid en relevantie van de doelen te testen. Voorbeelden van vragen zijn: "Zijn er bestaande succesverhalen voor dit doel?", "Zijn er impactvolle financiële consequenties?" en "Is dit doel in lijn met andere bedrijven?".

Vervolgens zoeken we via deskresearch naar wetenschappelijke onderbouwingen, standaarden en ontwikkelingen in de markt om te bepalen of de gestelde doelen haalbaar en relevant zijn. Voor iedere vraag uit het evaluatiemodel geven we een score van 1 tot 5. Per thema berekenen we een totaalscore voor haalbaarheid en relevantie en geven we advies over mogelijke verbeterpunten.

PHI Factory heeft de flexibiliteit om de aanpak aan te passen, afhankelijk van de specifieke behoefte van een organisatie of project. Met een CO₂ Organisatiescan voor de bedrijfsvoering en een CO₂ Deep Dive voor de dienstverlening, verkregen we een gedetailleerd overzicht van Food&i haar huidige impact.

De CO₂ Organisatiescan richt zich op de globale CO₂-voetafdruk van de organisatie. Dit begint met het bepalen van de scope, waarna data over de bedrijfsvoering wordt verzameld en verwerkt via een aangeleverd Excel-document. Voor de bedrijfsvoering verzamelden we data over de mobiliteit, afvalverwerking, werkomgeving, schoonmaak, catering, ICT, koudemiddelen, warme dranken en het wagenpark.

De CO₂ Deep Dive analyseert gedetailleerde inkoopdata en zoomt dieper in op specifieke leveranciers. Ook is gekeken naar transport, woon-werkverkeer, apparatuur en reststoffenverwerking ten behoeve van de dienstverlening van Food&i.

Om de klimaatvoetafdruk van zowel de bedrijfsvoering als de dienstverlening te berekenen, gingen Food&i en PHI Factory met elkaar om tafel om alle relevante impactcategorieën te identificeren. Op basis van deze informatie verzamelden, analyseerden en berekenden we de klimaat- en bredere milieu-impact.

De middag begon met het in kaart brengen van de ambities en belangrijke thema’s van Transdev. Vervolgens analyseerden we de keten: Waar liggen de grootste invloeden en kansen voor duurzame impact? Ook introduceerden we het Ambitieweb als effectief instrument om een heldere ambitie te formuleren en prioriteiten te stellen.

Verder onderzochten we met verschillende stakeholders welke thema’s prioriteit hebben. Ligt de focus bijvoorbeeld op internationale sociale voorwaarden of juist op circulariteit? Bij een aanbesteding van deze omvang kan met duurzame inkoop een enorme impact worden gerealiseerd. Door bewuste keuzes te maken in materialen, productieprocessen en leveranciers, zet Transdev belangrijke stappen richting een duurzame bedrijfsvoering.

Om de volledige klimaatimpact van een organisatie in detail in kaart te brengen, gebruiken we de CO₂ Deep Dive. We verzamelen en verwerken data voor verschillende impactcategorieën, waaronder energie, zakelijke dienstreizen, evenementen en kantoorartikelen. Voor thuiswerken was beperkte data beschikbaar. In deze situatie maken we een benadering door onder andere te kijken naar de benodigde energie van een werkstation per dag, het aantal verwarmingsdagen en -bronnen per land, en de hoeveelheid thuiswerkuren per jaar. De resultaten van de meting presenteren we in de vorm van een slidedeck.

PHI Factory heeft eerst een uitgebreid deskresearch uitgevoerd, zowel extern als intern. Het externe onderzoek gaf antwoord op vragen als: “Wat is het wetgevend kader waarbinnen MSN zich dient te bewegen?”, “Wat is de huidige situatie van de markt?”, en “Welke trends en ontwikkelingen zien we vanuit de vragen van opdrachtgevers?”. Intern analyseerden we het duurzaamheidsbeleid van MSN. Vervolgens voerden we een tenderanalyse uit. Hiervoor hebben we eerdere inschrijvingen van MSN op duurzaamheidscriteria geanalyseerd en geëvalueerd. Deze interne analyse vormde de kern van het adviesrapport. Tot slot interviewden we drie relevante stakeholders om beter inzicht te krijgen hoe duurzaamheid een rol speelt binnen MSN en in de tenders.

We zijn begonnen met een CO₂-organisatiescan om inzicht te krijgen in de huidige CO₂-voetafdruk. Op basis van deze scan, aangevuld met deskresearch en interviews, hebben we samen een duurzaamheidsambitie voor de afdeling Facilitaire Zaken geformuleerd. Daarbij zijn thema’s en doelstellingen vastgesteld die passen binnen de invloedsfeer van Facilitaire Zaken.

Tijdens de kansensessie hebben de medewerkers van Facilitaire Zaken actief nagedacht over mogelijkheden om bij te dragen aan de gestelde ambitie en doelstellingen. Als expert van hun eigen werk hebben zij duurzame acties bedacht die direct in hun dagelijks werk toepasbaar zijn.

PHI Factory heeft een vijfstappenplan opgesteld om richtlijnen en praktische handvatten voor duurzaam inkopen te ontwikkelen.

1. Analyseren: We voeren een pragmatische analyse uit op basis van relevante documenten. Dit geeft inzicht in de organisatiestrategie en toekomstplannen van de EUR, lopende initiatieven, en de visie en ambitie met betrekking tot duurzaamheid en de Green Campus.
2. Ambitie bepalen: In een interactieve workshop stellen we, op basis van bestaande duurzaamheidskaders, de inkoopambitie, een definitiekader en de belangrijkste inkoopthema’s vast. Op deze thema’s formuleren we later concrete acties.
3. Inspireren: Voordat de ambitie wordt omgezet in acties, worden de medewerkers van afdeling Inkoop en Contractmanagement geïnspireerd. Marije Klomp, Programmadirecteur Duurzaamheid van de Radboud Universiteit, deelde haar ervaringen met duurzaamheid in relatie tot inkoop.
4. Acties concretiseren: Tijdens concretiseersessies ontwikkelen we voor elk inkoopthema specifieke acties die aansluiten bij projecten en werkzaamheden van de EUR. Per thema bekijken we nauwkeurig wat mogelijk en wat daarvoor nodig is, zodat acties direct kunnen worden uitgevoerd.
5. Implementeren en activeren: In de laatste fase trainen we de getraind om de acties daadwerkelijk uit te voeren en duurzaam inkopen stevig te verankeren binnen de EUR.

Michael verzorgde tijdens de conferentie zes interactieve sessies. Hierin nam hij deelnemers mee in mogelijke stappen om duurzaamheid binnen het hoger onderwijs te bevorderen. Hij gaf inspirerende sessies, met daarin concrete voorbeelden van duurzame praktijken en daagde deelnemers op een interactieve manier uit om positieve impact te maken in hun werk. De sessies behandelden thema’s zoals:

• Tweedehands en hergebruik economie;
• Compostering en afvalbeheer;
• Hernieuwbare energie;
• Bewuste consumptie;
• Vermindering van plastic voor eenmalig gebruik;
• Duurzaamheidsrichtlijnen en financiën.

Daarnaast ontwikkelde Michael ter plekke een SDG-rad waarmee hij op een speelse en betrokken manier bewustzijn creëerde bij de deelnemers op de beursvloer.

Hoe bepaal je de impact voor meer dan zestig projecten? Voor diverse aanbestedingstrajecten gebruikt PHI Factory regelmatig het Impact- & Invloedafwegingskader. Deze methodiek is voor de Gemeente Ridderkerk toegepast als maatwerkoplossing om haar projecten op impact en invloed te prioriteren. Niet alleen impact bepaalt namelijk de prioriteit. Net zo belangrijk is de hoeveelheid invloed die je hebt op bepaalde projecten.

• Impact: Hoeveel effect heeft een KPI op de vijf duurzaamheidsthema’s?
• Invloed: In hoeverre kan Gemeente Ridderkerk invloed uitoefenen, afhankelijk van factoren zoals draagvlak, kennisniveau en capaciteit?

Op basis van de verschillende beleidsstukken heeft PHI Factory KPI’s opgesteld, zoals het percentage energie-neutrale woningen in bestaande wijken (thema Energie en warmte) of het percentage restafval van huishoudens (thema Circulariteit). Deze uniforme KPI’s worden allemaal per project aan de hand van de impact- en invloedfactoren beoordeeld.

Na de ontwikkeling van het Impactafwegingskader, organiseerden we een interactieve sessie met het gehele duurzaamheidsteam op het gemeentekantoor in Ridderkerk. Tijdens deze bijeenkomst presenteerden we het Impactafwegingskader en gingen we er vervolgens praktisch mee aan de slag. We behandelden twee casusprojecten en we vulden gezamenlijk het Impactafwegingskader in. Voor elke casus selecteerden we relevante KPI’s, die vervolgens op impact werden getoetst aan de vijf thema’s en zes invloeddimensies.

De resultaten visualiseerden we in het Impactafwegingskader, waarbij de KPI’s per project zijn geplot. Projecten met veel KPI’s in het gouden kwadrant krijgen de hoogste prioriteit. Daarop volgen de projecten in het zilveren kwadrant, terwijl projecten in het bronzen kwadrant de laagste prioriteit hebben. Met deze aanpak worden project op een uniforme manier met elkaar vergelijken op impact en invloed.

Om inzicht te krijgen in de grootste CO₂-drijvers van de hogeschool, is gekozen voor een CO₂ Organisatiescan: een pragmatische analyse van de belangrijkste impactgebieden binnen de organisatie. Hierbij is de CO₂-voetafdruk van mobiliteit, energie, afval, schoonmaak, catering, warme dranken, werkomgeving en ICT berekend op basis van zorgvuldig gekozen normen en kengetallen.

Bij onvoldoende data maken we gebruik van representatieve standaarden en aanvullende tools. Voor het woon-werkverkeer van medewerkers en studenten van de HAN hebben we bijvoorbeeld een Mobility Analyst ingezet, gecombineerd met inzichten uit eerdere projecten bij vergelijkbare onderwijsinstellingen.

We volgen de richtlijnen van het 'Greenhouse Gas Protocol', een wereldwijd erkende standaard dat helpt resultaten helder te communiceren en te vergelijken met andere onderwijsinstellingen en sectoren. Het protocol maakt onderscheid tussen drie scopes: directe CO₂-uitstoot (scope 1), indirecte CO₂-uitstoot van ingekochte energie (scope 2), en de verborgen CO₂-uitstoot in de keten van ingekochte materialen en producten (scope 3). De som van scope 1 t/m 3 bepaalt de klimaatafdruk van de organisatie.

In het jaarplan voor 2024 zijn 3 FTE beloofd om fulltime te werken aan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen. Een gigantisch potentieel! Maar hoe positioneer je deze rollen het beste en welke verantwoordelijkheden geef je ze mee? Om deze vragen te beantwoorden, hebben we verschillende stappen ondernomen. We voerden uitgebreid deskresearch uit naar relevante beleidsstukken, zoals het MVO-beleid en inkoopdocumenten. Daarnaast hielden we interviews met medewerkers van de inkoopafdeling en bestuurszaken om deze inzichten te verrijken.

Deze informatie fungeerde als input voor twee workshops. De eerste stond in het teken van ‘future scoping’. Met de “klagen en dromen” - werkvorm en een X-curve oefening werd een toekomstbeeld geschetst: hoe ziet het eruit als alle ambities worden behaald? Wanneer zijn we echt tevreden? In de tweede workshop werkten we dit verder uit en dachten we concreet na over hoe dit toekomstbeeld kan worden bereikt. Welke functies spelen een rol in de transitie, hoe verhouden zij zich tot elkaar, en wie draagt welke verantwoordelijkheden met zich mee?

Dat hebben we gedaan door het aanbieden van 'Ambitie naar Praktijk' trajecten en het organiseren van inspiratiesessies. Met negen deelnemende bibliotheken binnen het van 'Ambitie naar Praktijk' traject is een gezamenlijke ambitiesessie georganiseerd om per bibliotheek tot een ambitiedocument te komen, hierna zijn we bij deze negen bibliotheken langs gegaan voor een kansensessie waaruit een concrete roadmap het resultaat is, met heel veel concrete acties. Hieruit is uiteindelijk een kansenbibliotheek gekomen met wel meer dan 70 kansen gekoppeld aan de Sustainable Development Goals. Op deze manier kunnen ook andere bibliotheken hier weer van leren.

Parallel aan dit van 'Ambitie naar Praktijk' traject hebben we de bibliotheken voorzien van een hoop inspiratie. We organiseerde 3 inspiratiesessies over relevante duurzame onderwerpen. Zo hebben we tijdens de eerste sessie stilgestaan bij wat duurzaamheid nou eigenlijk inhoudt en hoe je als bibliotheek energie kunt besparen. En waar ligt de verantwoordelijkheid van de bieb als het gaat om verplichte maatregelen?

Tijdens de tweede sessie was een duurzaam bibliotheekgebouw het onderwerp. In deze sessie lag de focus op het creëren van een duurzaam bilbiotheekgebouw, waar INNAX meer over heeft verteld. Maar ook de rol van de facilitaire afdeling in het onderhouden hiervan kwam aan bod. Tijdens deze sessie hebben De Groene Grachten hun groene menukaart voor de bibliotheken sector gelanceerd. Een interactieve tool vol met tips, tricks en informatie.

De laatste sessie ging over duurzaam inkopen, hoe duurzaam inkopen kan bijdragen aan het behalen van de duurzame ambitie van jouw bibliotheek en waar te beginnen? De eerste stap begint namelijk simpelweg door het stellen van de juiste vraag en het aangaan van het gesprek intern en met leveranciers.

PHI Factory heeft, in samenwerking met Alba Concepts, de CO₂-uitstoot en de Building Circularity Index (BCI) berekend van de verbouwing van het kantoor aan de Coolsingel in Rotterdam. Daarnaast is er een op maat gemaakt rekenmodel ontwikkeld waarmee (vastgoed)projecten snel en eenvoudig kunnen worden beoordeeld op CO₂-uitstoot en circulariteit (BCI). Ook kunnen er afwegingen worden gemaakt tussen alternatieve materialen.

In een van Ambitie naar Praktijk traject, volgens The Natural Step, zijn we gestart met een analyse van de huidige situatie. Hoe kijken ze intern tegen duurzaamheid aan, wat wordt verstaan onder duurzaamheid, waar ligt je invloed en welke initiatieven lopen er al. Op basis van die analyse is samen met verschillende Probiblio medewerkers een passende duurzaamheidsambitie geformuleerd. Deze ambitie is vervolgens in een kansensessie vertaald naar doelstellingen en acties om de ambities naar de praktijk te brengen.